Chương 4
Những người ở mâm chính cũng nhìn thấy tôi.
Nụ cười của trưởng thôn cứng lại.
Chú Tư đang bưng ly rượu định mon men đến gần chú Ba, thấy tôi thì tay run lên, rượu sánh ra ngoài phân nửa.
Lông mày thím Ba lập tức nhíu lại, ánh mắt hiện rõ sự khó chịu và khinh khỉnh.
Chỉ có chú Ba, biểu cảm trên mặt không đổi, chỉ đặt ly rượu xuống, tựa lưng vào ghế, lẳng lặng nhìn tôi.
Ánh mắt đó sâu không thấy đáy, khiến tôi không đoán được chú đang nghĩ gì.
Mọi ánh nhìn đều tập trung vào tôi.
Tôi có thể cảm nhận được lưng áo đã ướt đẫm mồ hôi lạnh, nhưng tôi không dừng lại bước nào.
Tôi đi đến trước mâm chính, dừng lại.
Cách một cái bàn, tôi nhìn chú Ba.
“Chú Ba.”
Tôi lên tiếng, giọng hơi khô khốc, nhưng giữa không gian tĩnh lặng, từng chữ truyền rõ ràng vào tai mọi người.
Chú Ba không nói gì, chỉ nhìn tôi.
Thím Ba ngồi cạnh cất lời trước, giọng chói tai, mang theo vẻ bề trên trịch thượng.
“Ây da, đây không phải là Tiểu Viễn sao? Sao thế, ngửi thấy mùi nên mò đến à? Đến ăn mày đấy phỏng?”
Lời của bà ta như mũi kim đâm phập vào tim tôi.
Xung quanh vang lên vài tiếng cười khẩy cố kìm nén.
Tôi không để ý bà ta, mắt vẫn nhìn chằm chằm chú Ba.
“Chú Ba, cháu không đến để ăn mày.”
Trưởng thôn đứng dậy giảng hòa: “Tiểu Viễn à, cháu xem chú Ba cháu vừa về đang bận rộn. Có chuyện gì để hôm khác hẵng nói nhé? Lại đây, mau ngồi xuống, hôm nay thằng Ba đãi khách, cứ ăn uống thoải mái đi!”
Ông ta nói rồi định kéo tay tôi.
Tôi nghiêng người né tránh. “Trưởng thôn, hôm nay cháu không ăn cỗ.”
Ánh mắt tôi như đinh đóng chặt lên mặt chú Ba.
“Bố cháu bảo cháu đến hỏi chú một câu.”
Câu nói này vừa thốt ra, ánh mắt chú Ba cuối cùng cũng có dao động.
Chú giơ tay lên, ra hiệu cho trưởng thôn im lặng.
Cả không gian im phăng phắc đến mức một cây kim rơi xuống cũng nghe thấy.
Tất cả mọi người rướn cổ lên, chờ xem màn kịch hay.
“Bố cháu?” Chú Ba rốt cuộc cũng mở lời, giọng đều đều không nghe ra buồn vui. “Bố cháu bảo hỏi gì?”
“Bố cháu bảo cháu hỏi,” Tôi hít một hơi thật sâu, đè nén sự nhục nhã và phẫn nộ xuống, cố gắng làm cho giọng mình nghe bình tĩnh nhất.
“Mười lăm năm trước, đêm mười ba tháng Giêng, trời đổ tuyết lớn.”
“Chú quỳ trước cửa nhà cháu, nói rằng đời này chú có quên ai, cũng không bao giờ quên bố cháu.”
“Chú còn nói, ân tình đó, chú sẽ lấy mạng ra để đền.”
Tôi nói mỗi một chữ, sắc mặt chú Ba lại trầm xuống một phần.
Đám dân làng đang xem kịch vui xung quanh, biểu cảm trên mặt cũng trở nên gượng gạo.
Sắc mặt thím Ba đã trở nên cực kỳ khó coi, bà ta dường như định mắng mỏ gì đó nhưng bị chú Ba lườm cho một cái đành câm bặt.
Tôi nhìn thẳng vào mắt chú Ba, nói tiếp.
“Bố cháu không bắt chú phải lấy mạng ra đền.”
“Thậm chí, bố cháu chưa bao giờ nghĩ đến chuyện đòi lại 16 vạn đó.”
“Bố cháu chỉ muốn biết, chú có còn nhớ lúc chú sắp chết đói, ai là người mang nắm gạo cuối cùng trong nhà sang cho chú?”
“Chú có còn nhớ, lúc bị đòi nợ truy sát không còn đường lui, ai đã dốc hết tiền sính lễ cưới vợ của con trai nhét vào tay chú?”
“Bố cháu, tên là Trần Kiến Quân.”
Tôi gằn từng chữ, hỏi câu cuối cùng:
“Chú Ba, chú có còn nhớ tên của anh cả chú không?”
Tĩnh lặng.
Sự tĩnh lặng chết chóc.
Tất cả mọi người nín thở.
Chú Ba tựa lưng vào ghế, không nhúc nhích, trên mặt không có biểu cảm gì.
Chú cứ nhìn tôi như vậy, nhìn chừng hơn chục giây.
Đến lúc tôi sắp không chịu nổi nữa, tưởng rằng chú sẽ đập bàn nổi giận, sai người đuổi tôi ra ngoài, thì…
Chú cười.
Nụ cười rất nhẹ, rất nhạt, nhưng làm tim tôi chìm xuống đáy.
Tiêu rồi.
Tôi thầm nghĩ. Chú ấy quên sạch thật rồi.
Chú đứng dậy.
Tất cả đều tưởng chú sắp bùng nổ.
Thím Ba thậm chí còn nở nụ cười lạnh lẽo đầy thỏa mãn.
Nhưng chú không đi về phía tôi.
Chú đi vòng qua bàn, hướng về phía cửa nhà văn hóa.
Tất cả đều ngẩn người, không biết chú định làm gì.
Tôi cũng ngây ra.
Nhìn theo hướng mắt chú, tôi ngoái đầu lại.
Trong bóng tối ở cửa nhà văn hóa, có một người đang đứng.
Là bố tôi.
Ông đến từ lúc nào không ai hay, cứ đứng lặng lẽ ở đó, trên tay kẹp điếu thuốc chưa châm, nét mặt chất chứa sự lo lắng, xót xa, và cả bất lực.
Chú Ba đi đến trước mặt bố tôi.
Cách đúng một bước chân.
Và rồi, trong ánh mắt sững sờ đến mức cả làng như mất khả năng nói.
Chú hất vạt áo vest lên, quỳ rầm xuống.
Cả hai đầu gối nện thẳng xuống đất.
04
Bố tôi như bị sét đánh trúng, đứng chết trân tại chỗ.
Rồi ông phản ứng lại, bước vội lên định đỡ chú Ba dậy.
“Thằng Ba! Chú làm cái gì thế! Mau đứng lên! Đứng lên đi!”
Giọng bố tôi run rẩy, vừa sốt ruột vừa hoảng hốt.
Nhưng chú Ba cứ như mọc rễ trên mặt đất, mặc cho bố tôi kéo thế nào cũng không chịu nhúc nhích.
Đầu gối chú cứ thế đập thẳng xuống nền đá phiến đầy bụi đất.
Bộ vest đắt tiền ngay lập tức dính đầy bụi bẩn ở ống quần.
“Anh cả, anh đừng cản em.”
Chú Ba lên tiếng, giọng khản đặc, nghẹn ngào.
Chú ngẩng đầu lên, đôi mắt đỏ hoe nhìn bố tôi.
“Cái lạy này, em đã nợ anh 15 năm rồi.”
“Năm xưa nếu không có anh, Trần Kiến Nghiệp em đã chết bỏ xác bên ngoài rồi, làm gì có ngày hôm nay!”
“Hôm nay em về đây, việc đầu tiên đáng nhẽ phải là đến dập đầu tạ ơn anh! Nhưng em không làm thế!”
Giọng chú đột ngột cao vút lên, vang vọng trong không gian tĩnh mịch của nhà văn hóa, khiến tai ai nấy đều ù đi.
“Tại sao em không làm thế? Em chính là muốn xem!”
Chú quay phắt đầu lại, ánh mắt sắc lẹm như dao quét qua tất cả dân làng có mặt.
“Em muốn xem, 15 năm trôi qua, cái làng này, lòng người đã tốt lên, hay là càng ngày càng thối nát!”
“Em muốn xem, đám người năm xưa dồn nhà em vào chỗ chết, mang nhà em ra làm trò cười, hôm nay sẽ mang cái bộ mặt gì ra để đón em!”
Ánh mắt chú khóa chặt vào khuôn mặt đã trắng bệch vì sợ hãi của chú Tư.
“Chú Tư!”
Chú hét lên một tiếng, chú Tư run bần bật, ly rượu trên tay rơi “xoảng” xuống đất vỡ tan tành.
“Cháu hỏi chú, chú còn nhớ không, 15 năm trước, con gái cháu nửa đêm sốt cao, cháu bế nó định lên trạm xá trên trấn, đi ngang qua nhà chú muốn mượn cái xe đạp?”
Môi chú Tư run rẩy, không thốt nên lời.
“Chú không cho mượn, bảo xe hỏng rồi.”
“Cháu không trách chú.”
“Nhưng cháu vừa quay lưng đi, chú lập tức thả con chó săn trong nhà ra, đuổi cắn cháu suốt hai dặm đường!”
“Con gái cháu sợ quá khóc thét lên, cháu chỉ biết ôm chặt nó vào lòng, lấy lưng chịu mấy nhát cắn của con súc sinh đó!”
“Chú Tư, đêm đó trời tối đen như mực, chú nghĩ cháu không nhìn thấy chính tay chú mở cửa chuồng chó sao?!”
Giọng chú Ba nghe như rỉ máu.
Chú Tư “phịch” một tiếng trượt từ trên ghế xuống, ngồi bệt dưới đất, mặt cắt không còn giọt máu.
Cả làng ồ lên.
Không ai ngờ lại có góc khuất đáng sợ đến thế. Những lời đồn đại năm xưa chỉ nói bố tôi ngốc nghếch, đi giúp đỡ một kẻ vô ơn, chứ chẳng ai nhắc đến những chuyện ác ôn này.
Ánh mắt chú Ba lại chuyển sang một người khác, ông Lý mặt rỗ ở đầu làng phía Đông.
“Anh Lý, lúc tôi cùng đường mạt lộ, đến tìm anh vay 100 tệ, anh không cho vay.”
“Tôi cũng không trách anh, nhà ai chẳng có lúc khó khăn.”
“Nhưng anh lại chạy tót đến nhà tôi, nói với người mẹ đang ốm liệt giường của tôi rằng, tôi nợ giang hồ mấy chục vạn tiền cờ bạc, bảo người ta đừng mong tôi về nữa!”
“Mẹ tôi nghe xong câu đó, uất ức dồn lên tận não, mới…”
Chú Ba nói đến đây thì nghẹn ngào, không nói tiếp được nữa.
Một người đàn ông, một vị chủ tịch đi Rolls-Royce, giờ phút này đứng trước mặt cả làng, khóc nức nở như một đứa trẻ.
Mẹ tôi không biết từ lúc nào cũng đã bước vào nhà văn hóa, đứng cạnh bố tôi, mắt đỏ hoe.
Thím Ba lặng lẽ bước tới đưa cho chú Ba một tờ khăn giấy. Ánh mắt thím nhìn dân làng lúc này lạnh lùng như muốn ăn tươi nuốt sống.
Đến lúc này tôi mới hiểu, thái độ kiêu ngạo và lạnh nhạt của thím mấy ngày qua không phải nhắm vào nhà tôi, mà là nhắm vào tất cả những kẻ đang ngồi đây.
Chú Ba lau mặt, hít sâu một hơi, ánh mắt lấy lại vẻ sắc bén.
Chú nhìn lướt qua cả làng.
“Từng người các người, năm xưa đã đối xử với tôi thế nào, có cần tôi điểm danh từng người một không?”
“Kẻ trộn cát vào thùng gạo nhà tôi!”
“Kẻ trộm mớ rau khô tôi phơi trước cửa!”
“Kẻ phao tin đồn vợ tôi theo trai!”
“Các người thử đặt tay lên ngực tự hỏi xem lương tâm mình để đi đâu, các người có xứng đáng ngồi đây, ăn bữa cơm này của tôi không?!”
Không một ai dám ho he.
Những kẻ vừa nãy còn mặt đỏ tía tai chém gió ầm ĩ, giờ phút này đều cúi gằm mặt, chỉ hận không có cái lỗ nào để chui xuống.
Cả nhà văn hóa chìm trong bầu không khí nhục nhã và ngột ngạt đến ngạt thở.
Cuối cùng, ánh mắt chú Ba dừng lại ở mâm chính, nơi vị trưởng thôn từ nãy đến giờ cứ nhấp nhổm không yên.
“Còn cả ông nữa, trưởng thôn Vương.”
Giọng chú Ba lạnh tanh, không chút cảm xúc.
“Năm xưa, nhà ông là giàu nhất làng.”
“Tôi đến tìm ông, không phải vay mượn, mà là muốn bán mảnh đất nền nhà tôi cho ông với giá 3.000 tệ.”
“Tôi chỉ cầu xin ông đưa trước 500 tệ để tôi đưa con gái đi khám bệnh.”
Đám thịt mỡ trên mặt trưởng thôn rung lên, mồ hôi hột túa đầy trán.
“Ông đã nói thế nào?” Chú Ba nhìn chằm chằm ông ta, gằn từng chữ.
“Ông vỗ vai tôi, nói giọng đạo mạo: ‘Thằng Ba à, không phải tao không muốn giúp mày, nhưng chuyện này… tao không nhúng tay vào được.’”
05
Trưởng thôn há hốc miệng định ngụy biện, nhưng một chữ cũng không nặn ra được.
Chú Ba cười khẩy, nói nốt thay ông ta:
“Ông không nhúng tay vào được, vì ông chê 3.000 tệ mua mảnh đất đó của tôi là quá đắt!”
“Ông không nhúng tay vào được, vì ông nghĩ tôi cả đời này không bao giờ ngóc đầu lên nổi, lãng phí một cắc vào người tôi cũng là thừa thãi!”
“Ông không nhúng tay vào được, nhưng ngay ngày hôm sau lúc tôi từ nhà ông bước ra, con trai ông cưới vợ, làm tiệc 20 mâm ở nhà hàng xịn nhất trên trấn! Trông oai phong lẫm liệt lắm cơ mà!”
Trưởng thôn Vương đứng phắt dậy, mặt đỏ lựng như gan lợn.
“Trần Kiến Nghiệp! Mày… mày ngậm máu phun người!”
“Tôi ngậm máu phun người á?” Chú Ba bật cười, tiếng cười đầy bi lương và phẫn nộ, “Vương Phú Quý, 15 năm rồi, bản mặt của ông vẫn khốn nạn như thế!”
“Hôm nay tôi sẽ nói cho rõ ràng luôn!”
Giọng chú Ba lại vang lên, chú chỉ tay vào mấy chục mâm cỗ linh đình trong nhà văn hóa.
