Chương 3
Chương 4
Tháng 9, tôi đeo chiếc cặp sách cũ của bà nội để lại, bước vào phòng học lớp sáu của trường tiểu học xã.
Cả lớp có 42 người, không ai biết tôi.
Nhưng ai cũng nhận ra cái vẻ nghèo hèn, rách rưới trên người tôi.
Quần áo là đồ bà nội sửa lại, cổ áo rộng ngoác, tay áo dài che kín mu bàn tay. Giày là đôi giày vải trắng chị Phương cho từ năm ngoái, mũi giày đã mòn rách, tôi lấy phấn trắng tô lên, nhìn từ xa cũng tàm tạm.
Chỗ ngồi của tôi ở bàn cuối sát tường.
Giờ Toán, cô giáo viết một bài toán đố lên bảng. Cả lớp không ai giơ tay.
“Trần Vọng, em lên làm thử xem.”
Tôi đứng dậy, giải xong.
Cô giáo hơi sững sờ.
“Đúng rồi.”
Cô nhìn tôi thêm hai lần, không nói gì nữa.
Lúc tan học, bạn nữ ngồi bàn trên quay xuống.
“Cậu chuyển từ đâu tới vậy?”
“Không chuyển trường, mình học ở đây từ trước rồi.”
“Sao trước giờ không thấy cậu?”
“Học kỳ trước mình xin nghỉ.”
Cô bạn “Ồ” một tiếng, không hỏi thêm nữa.
Thành tích của tôi trước nay chưa từng tệ. Lúc bà nội còn sống, tôi đã lật xem mấy cuốn sách cũ chị Phương cho không biết bao nhiêu lần. Bài tập toán tôi làm đi làm lại ba lượt, nhớ cả đáp án. Toàn bộ chương trình học kỳ I lớp 6 tôi đã tự học xong từ năm ngoái, lên lớp bây giờ chỉ coi như ôn tập.
Buổi trưa không về nhà ăn cơm, tôi mang theo hai cái màn thầu nguội, ngồi xổm ở góc sân trường gặm.
Có người đi ngang qua liếc nhìn.
Nhìn thì nhìn, tôi cũng chẳng rơi miếng thịt nào.
Trên đường đi học về phải ngang qua nhà chị Phương.
Hôm nay chị ấy tình cờ có ở nhà.
“Vọng Vọng!” Chị thò đầu ra khỏi tường bao, trên tay cầm một quả táo, “Lại đây, chị lấy cho em ít đồ.”
Tôi đi vào.
Chị Phương cao lên nhiều so với lần trước gặp, tóc buộc đuôi gà, mặc đồng phục trường cấp ba trên huyện, trông rất sạch sẽ và tràn đầy sức sống.
“Chị lên 12 rồi, năm sau thi đại học.” Chị dúi quả táo vào tay tôi, rồi lôi từ trong tủ ra mấy quyển sách, “Đây là sách giáo khoa cấp hai của chị, em giữ lấy mà xem trước.”
“Em cảm ơn chị Phương.”
“Em đi học buổi sáng chiều về hay ở nội trú?”
“Em đi học rồi về.”
“Mỗi ngày đi bộ bao xa?”
“Hai mươi phút ạ.”
Chị gật đầu, lại hỏi: “Bố mẹ em vẫn không quan tâm gì đến em à?”
Tôi cắn một miếng táo, không đáp.
“Vọng Vọng,” Chị ngồi xổm xuống, nhìn thẳng vào mắt tôi, “Em nhất định phải học hết lớp sáu, sau đó lên trường huyện học cấp hai. Cấp hai là giáo dục bắt buộc, không mất tiền học đâu.”
“Trường cấp hai trên huyện xa lắm ạ.”
“Đạp xe mất bốn mươi phút. Chị có chiếc xe đạp cũ, đến lúc đó chị cho em.”
“Thật không ạ?”
“Chị lừa em làm gì.”
Chị xoa xoa đầu tôi.
Tối hôm đó về nhà, tôi lật sách giáo khoa cấp hai chị Phương cho, bắt đầu đọc từ trang đầu tiên.
Bóng đèn điện công suất yếu, đọc rất mỏi mắt, nhưng cứ mỗi lần đọc thêm một trang, tôi lại cảm thấy mình gần cái “thành phố lớn” kia thêm một bước.
Chương 5
Mùa đông đến rất nhanh.
Bắp cải ngoài vườn chết cóng hết, chỉ còn củ cải là ăn được.
Cơm mỗi ngày của tôi là củ cải luộc nước trắng, thêm một nắm mì sợi. Thỉnh thoảng tiết kiệm được vài đồng thì mua một lạng thịt lợn thái sợi, có thể xào ăn được ba bữa.
Một hôm đi học về, tôi phát hiện cửa cổng không khóa.
Đẩy cửa vào, thấy mẹ tôi đang ngồi giữa nhà cắn hạt dưa.
“Mẹ? Sao mẹ lại đến đây?”
“Đến xem mày thế nào.”
Bà ta đảo mắt đánh giá tôi một lượt từ trên xuống dưới.
“Sao gầy gò thế này? Mặt chẳng có tí thịt nào.”
“Mùa đông không có rau ăn.”
“Tiền bố mày để lại đâu?”
“Mua gạo mua bột hết rồi, chẳng còn mấy.”
Bà ta tặc lưỡi một cái, không gặng hỏi thêm.
Tôi biết thừa bà ta chẳng rảnh rỗi đến thăm tôi.
Quả nhiên, bà ta gạt đống vỏ hạt dưa trên bàn sang một bên, mở lời.
“Em mày học kỳ này đăng ký lớp bồi dưỡng Toán Olympic, một kỳ mất 6.000 tệ, lương bố mày không kham nổi. Tao tính thế này, cái nhà này của bà nội mày bỏ không cũng phí, hay là đem cho thuê?”
“Cho ai thuê hả mẹ?”
“Cháu trai ông Lưu ở đầu làng đang sắp cưới vợ, muốn thuê tạm cái sân làm tiệc cưới. Một tháng trả 500 tệ.”
“Thế con ở đâu?”
Mẹ tôi cắn nốt hạt dưa cuối cùng, nhổ vỏ xuống bàn.
“Mày qua nhà kho mà ở, có một tháng thôi mà.”
“Nhà kho mùa đông gió lùa tứ bề, âm mười mấy độ đấy mẹ.”
“Hồi bé tao còn khổ hơn thế này nhiều, chịu lạnh một tí có chết ai đâu.”
Tôi cúi gầm mặt nhìn xuống đất.
“Mẹ, con không muốn dọn ra ngoài.”
“Mày có ý gì? Tiền đi học của em mày không quan trọng à?”
“Em đi học lớp bồi dưỡng thì liên quan gì đến con?”
Câu này vừa thốt ra, tôi biết ngay là hỏng bét rồi.
Mẹ tôi “xoạch” một tiếng đứng phắt dậy, mặt đỏ bừng.
“Mày nói cái gì? Nói lại tao nghe xem?”
“Con…”
“Mày ăn của bố mày, tiêu tiền của bố mày, em mày đi học mày còn xót tiền à? Đồ con sói mắt trắng ăn cháo đá bát!”
Bà ta giơ tay định tát, tôi lùi lại một bước, đụng lưng vào khung cửa.
“Con không bảo em không nên đi học, ý con là cái nhà này con cũng đang ở.”
“Một đứa con gái ranh ở cái sân rộng thế này, phí phạm!”
Cuối cùng bà ta không đánh tôi, vì con chó nhà hàng xóm sủa hai tiếng, bà ta sợ người ta nghe thấy.
“Tao bàn với bố mày xong rồi, tuần sau nhà ông Lưu qua xem nhà. Mày ngoan ngoãn dọn ra nhà kho cho tao.”
Bà ta lấy luôn hai túi gạo trong tủ ra, nhét vào cái bao tải bà ta mang theo.
“Gạo này để đây cũng sinh mọt, tao đem về cho em mày ăn.”
Tôi đứng ở cửa nhìn bà ta vác bao tải đi xa dần.
Trời sắp tối.
Tôi đi ra góc sân, ngồi xổm xuống nhìn cây ớt.
Đất không bị bới lên.
Tốt.
Chương 6
Hôm sau đi học, tiết đầu tiên là bài kiểm tra.
Môn Toán.
Tôi lật hai mặt đề thi, lướt nhanh một lượt.
Hai mươi phút sau làm xong.
Lúc nộp bài, giáo viên coi thi không phải cô giáo lớp tôi mà là cô Triệu – chủ nhiệm giáo dục của trường.
Cô cầm lấy bài của tôi, nhíu mày lật xem.
“Em làm nhanh vậy sao? Đã kiểm tra lại chưa?”
“Em kiểm tra rồi ạ.”
Cô không nói gì, đặt bài thi sang một bên.
Chiều có điểm.
Điểm tối đa.
Cô Triệu gọi tôi lên văn phòng.
Tôi đứng trước bàn cô, chắp tay sau lưng, vo vo vạt áo.
“Trần Vọng, trước đây thành tích của em cũng tốt thế này à?”
“Cũng tàm tạm ạ.”
“Cô xem lại tất cả bài kiểm tra của em học kỳ này, Toán không môn nào dưới 95, Văn cũng đứng top 3 trong lớp.”
Tôi không nói gì.
“Hoàn cảnh gia đình em thế nào? Cô nghe nói em sống một mình?”
“Bà nội em mất rồi, bố mẹ em ở trên huyện.”
Cô Triệu nhìn tôi một lúc, rồi rút từ trong ngăn kéo ra một tờ giấy.
“Tháng sau trên huyện có kỳ thi học sinh giỏi cấp tiểu học, cô muốn đăng ký tên em.”
“Có phải đóng lệ phí không cô?”
“Không cần. Trường sẽ lo.”
“Vậy vâng ạ.”
Cô Triệu ngập ngừng một lát rồi nói tiếp: “Vọng Vọng, năm sau em lên cấp hai. Điểm chuẩn trường Thực Nghiệm huyện không thấp, nhưng với thành tích này của em chắc chắn không thành vấn đề. Khi đó cần phụ huynh ký tên, nộp hồ sơ.”
“Vâng.”
“Họ có hợp tác không?”
Tôi không đáp.
Cô Triệu thở dài.
“Em về lớp trước đi. Có chuyện gì cứ tìm cô.”
Lúc bước ra khỏi cửa văn phòng, tôi khựng lại.
“Cô Triệu.”
“Sao em?”
“Bố mẹ em sẽ không hợp tác đâu. Nhưng em sẽ tìm cách.”
Cô nhìn theo bóng lưng tôi, không nói gì thêm.
Kỳ thi kiến thức diễn ra vào cuối tháng. Hơn 20 trường tiểu học trong huyện, mỗi trường cử hai học sinh tham gia.
Tôi chưa bao giờ đặt chân đến điểm thi trên huyện. Hôm đó ngồi trong hội trường lớn, nhìn đám trẻ xung quanh ăn mặc chỉnh tề, có đứa còn được bố mẹ đưa đón.
Còn tôi mặc chiếc áo bông cũ chị Phương cho, ống tay xắn lên ba gấu.
Đề thi phát xuống, tôi cắm cúi làm.
Những thứ khác chẳng cần bận tâm.
Ngày có kết quả, cô Triệu đứng chờ tôi ngay cửa văn phòng.
Hạng ba.
Hạng ba toàn huyện.
“Vọng Vọng,” Cô Triệu đưa tờ giấy khen cho tôi, “Em là học sinh có thứ hạng tốt nhất của trường mình trong mười năm nay đấy.”
Tôi cầm lấy giấy khen, đọc mấy chữ trên đó, gấp làm tư rồi nhét vào ngăn cặp.
“Cô ơi, giải thưởng này có giúp em lên cấp hai được không?”
“Được cộng điểm. Nhưng thành tích gốc của em đã đủ rồi.”
“Thế thì tốt ạ.”
Tôi mang giấy khen về nhà, không treo lên tường.
Có treo lên tường cũng chẳng ai xem.
Tôi lật mặt sau tờ giấy khen, dùng bút chì viết một dòng chữ:
“Hạng 3 toàn huyện. Lần sau tranh hạng 1.”
Rồi nhét dưới gối.
